Ukraińscy przewoźnicy z większymi ułatwieniami – co to oznacza dla rynku w Europie?
Od 2026 roku ukraińskie firmy transportowe zyskują łatwiejszy dostęp do ponad 40 państw europejskich, korzystając z rozwiązań liberalizujących zasady przewozu towarów drogą lądową między Ukrainą a krajami UE. Nowe ułatwienia wynikają z „Umowy między Unią Europejską a Ukrainą w sprawie transportu drogowego towarów” i stopniowo otwierają rynek dla ukraińskich przewoźników w znacznie szerszym zakresie niż dotychczas.
Podstawa prawna porozumienia UE-UA – na jakie ustępstwa mogą liczyć ukraińskie firmy transportowe?
Porozumienie „EU–Ukraine Road Transport Agreement” podpisane zostało 29 czerwca 2022 r. w Brukseli (pierwotna wersja), zatwierdzone w imieniu Unii Europejskiej Decyzją Rady (UE) 2022/1158 z dnia 27 czerwca 2022 r. w sprawie podpisania i tymczasowego stosowania umowy oraz Decyzją Rady (UE) 2022/2435 z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie zawarcia tej umowy, a także oparte na Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Nowe prawo ma charakter czasowy i dotyczy częściowej liberalizacji usług transportowych. W praktyce oznacza to, że ukraińscy przewoźnicy będą mogli wykonywać bilateralne przewozy drogowe towarów między Ukrainą a wieloma państwami UE bez konieczności posiadania zezwoleń, które normalnie są wymagane od firm spoza jednolitego rynku UE. Nie oznacza to, że nie będą musieli posiadać odpowiednich dokumentów, certyfikatów i licencji.
Z jednej strony, rozwiązanie to ma na celu wsparcie handlu i integracji gospodarczej między UE a Ukrainą, zwłaszcza w kontekście odbudowy ukraińskiej gospodarki oraz transportu kluczowych towarów jak paliwa, stal czy produkty rolne. Z drugiej – stawia nowe wyzwania konkurencyjne dla przewoźników z Unii.
Porozumienie z Ukrainą z rynek transportowy w Europie – jakie zmiany może odczuć?
Decyzja podyktowana jest wsparciem Ukrainy w perspektywie wojny, która trwa na terenie kraju od 2022 roku. Nie zmienia to faktu, że dla wielu firm transportowych z krajów europejskich może być ona mocno odczuwalna.
➤ Większa presja konkurencyjna
Ukraińscy przewoźnicy mają obecnie niższe koszty operacyjne, w tym ograniczone regulacje dotyczące kosztów pracy czy obowiązków socjalnych, a także niższe stawki wynagrodzenia w porównaniu z przewoźnikami z UE.
To tworzy konkurencję cenową w przewozach międzynarodowych, szczególnie na trasach Europy Wschodniej i Centralnej, gdzie ukraińskie firmy dynamicznie zwiększają swój udział.
➤ Zmiana struktury popytu na usługi przewozowe
Podmioty z Ukrainy mogą oferować przewozy na warunkach bardziej elastycznych niż wiele firm unijnych, co wpływa na strukturę zleceń. Oznacza to, że część klientów może wybierać tańsze opcje nawet kosztem wyższych standardów usług czy dłuższych czasów dostawy.
➤ Reakcje rynku i protesty
Już wcześniej przewoźnicy z Polski i innych krajów Europy Środkowej sygnalizowali obawy dotyczące nierównych zasad konkurencji, organizowali protesty graniczne i zgłaszali ryzyka destabilizacji rynku. Decyzja może wywołać więc kolejne strajki, których skutkiem może być chociażby przerwa w transporcie.
Niższe koszty pracy, różnice regulacyjne i inne zagrożenia
Jednym z kluczowych czynników konkurencyjnej siły ukraińskich przewoźników są niższe koszty zatrudnienia kierowców i brak pełnego zakresu regulacji unijnych (np. w zakresie płacy minimalnej, norm czasu pracy, czy bardziej rygorystycznych standardów środowiskowych).
To może zwiększać konkurencję cenową, zwłaszcza na trasach z Polski na Wschód czy między państwami UE a regionem Ukrainy, a także w przewozach tranzytowych.
Na rynku unijnym pojawiają się także przewoźnicy spoza UE wykorzystywani przez spedytorów jako tania siła przewozowa, co dodatkowo intensyfikuje presję na stawki i marże przewoźników UE.
Jak europejskie firmy transportowe mogą odpowiedzieć na rosnącą konkurencję?
Otwarcie dostępu ukraińskich przewoźników na rynek transportowy UE to znacząca zmiana konkurencyjna. Przewoźnicy i spedytorzy z Polski i całej UE muszą więc działać proaktywnie i szukać nowych możliwości rozwoju i wsparcia.
✅Utrzymywać wysoką jakość i terminowość usług,
✅Wykorzystywać narzędzia cyfrowe, jak giełdy transportowe, do sprawniejszego znajdowania i zarządzania frachtem, TMS-y,
✅Optymalizować koszty i budować więzi z klientami,
✅Aktywnie uczestniczyć w dialogu branżowym.
Czy z porozumienia pomiędzy UE a UA wynikają jakieś korzyści?
Oczywiście – po pierwsze zwiększenie integracji transportowej może stworzyć partnerstwa międzynarodowe, np. konsorcja przewoźników, wspólne usługi, lub subkontrakty. Oprócz tego ułatwiony transport zwiększa możliwości eksportowe i importowe obu stron, co w dłuższej perspektywie może zwiększyć popyt na usługi logistyczne.
