Odmowa pracy w upał? Ministerstwo przygotowuje nowe przepisy. Przewoźnicy apelują też o zmianę zakazów jazdy

Temperatury przekraczające 35°C wpływają nie tylko na komfort pracy, ale również na bezpieczeństwo kierowców zawodowych. W czasie obecnej fali upałów wróciła dyskusja o prawie do odmowy wykonywania pracy w ekstremalnych warunkach oraz o zasadach organizacji transportu drogowego. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad nowymi regulacjami, a organizacje reprezentujące przewoźników apelują o czasowe złagodzenie wakacyjnych zakazów jazdy.

Upały zmieniają sposób organizacji pracy

Kolejne lata pokazują, że wysokie temperatury przestają być krótkotrwałym zjawiskiem. W wielu regionach Polski oraz Europy przez kilka dni z rzędu temperatura przekracza 35°C, a wnętrze kabiny ciężarówki zaparkowanej na słońcu może nagrzewać się znacznie bardziej. Problem dotyczy nie tylko kierowców. Z podobnymi warunkami mierzą się pracownicy magazynów, terminali przeładunkowych czy centrów logistycznych. Nic więc dziwnego, że temat ochrony pracowników przed skutkami upałów ponownie znalazł się w centrum zainteresowania rządu.

Czy pracownik może odmówić pracy podczas upału?

Obecnie polskie przepisy nie przewidują automatycznego prawa do odmowy wykonywania pracy wyłącznie z powodu wysokiej temperatury. Kodeks pracy daje jednak pracownikowi możliwość powstrzymania się od wykonywania obowiązków, jeżeli warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. Każda sytuacja wymaga jednak indywidualnej oceny. Sam fakt wysokiej temperatury nie oznacza jeszcze, że pracownik może po prostu opuścić stanowisko pracy. Jednocześnie pracodawca już dziś ma obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy.

Przewoźnik musi zapewnić kierowcy:

✅dostęp do zimnych napojów,

✅organizację pracy ograniczającą skutki wysokiej temperatury,

✅możliwość odpoczynku,

✅stosowanie rozwiązań chroniących przed nadmiernym nagrzaniem stanowisk pracy.

Wielu pracodawców decyduje się także na wcześniejsze rozpoczynanie zmian, dodatkowe przerwy czy skrócenie czasu wykonywania najbardziej wymagających prac fizycznych.

Ministerstwo chce wprowadzić maksymalne temperatury pracy

Największą zmianą ma być projekt nowelizacji przepisów BHP przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Projekt zakłada, że po przekroczeniu określonych progów temperatur pracodawca będzie zobowiązany najpierw zastosować rozwiązania techniczne lub organizacyjne ograniczające wpływ upału, a w skrajnych przypadkach czasowo wstrzymać wykonywanie pracy.

Według obecnej wersji projektu przewidziano między innymi:

Warto podkreślić, że przepisy nadal pozostają na etapie projektu. Ministerstwo przesunęło termin ich wejścia w życie na 1 stycznia 2027 roku, argumentując decyzję koniecznością przygotowania przedsiębiorców do nowych obowiązków.

Branża transportowa zwraca uwagę na inny problem

Równolegle z dyskusją o ochronie pracowników pojawił się kolejny temat dotyczący kierowców ciężarówek. Transport i Logistyka Polska (TLP) skierowała apel do Prezesa Rady Ministrów oraz Komisji Europejskiej o wprowadzenie rozwiązań uwzględniających ekstremalne temperatury podczas organizacji transportu drogowego. Organizacja zwraca uwagę, że obecne przepisy dotyczące czasu jazdy oraz wakacyjnych zakazów ruchu powstawały w innych realiach klimatycznych.

„Prawo, którego nadrzędnym celem jest dbałość o bezpieczeństwo i warunki pracy kierowców, w zderzeniu z 40-stopniowymi temperaturami staje się dla nich bezpośrednim zagrożeniem.” – Maciej Wroński, prezes Transport i Logistyka Polska (TLP)

W swoich postulatach przedstawiciele branży wskazują między innymi na potrzebę:

• czasowego zawieszania wakacyjnych zakazów jazdy podczas ekstremalnych upałów,
• umożliwienia wykonywania większej części transportu w godzinach nocnych i porannych,
• poprawy infrastruktury parkingowej,
• szerszego wykorzystania klimatyzacji postojowej.

Dlaczego przewoźnicy chcą złagodzenia zakazów jazdy?

Według organizacji branżowych obowiązkowe postoje w czasie największych upałów nie zawsze poprawiają bezpieczeństwo. Podczas wakacyjnych zakazów ruchu tysiące kierowców spędzają po kilka godzin na parkingach, które często nie zapewniają odpowiedniego zacienienia ani infrastruktury pozwalającej bezpiecznie odpocząć. Jak wynika z forów i grup branżowych, kierowcy często nie mają wyjścia i nie tylko spędzają pauzę w nagrzanej ciężarówce, ale i stoją w korku na granicy lub czekają na rozładunek w fatalnych warunkach. W takich warunkach temperatura w kabinie może osiągać bardzo wysokie wartości, zwłaszcza gdy silnik pozostaje wyłączony.

Na razie są to postulaty organizacji branżowych. Ministerstwo Infrastruktury nie ogłosiło zmian obowiązujących przepisów dotyczących wakacyjnych zakazów ruchu.

Co przewoźnicy mogą zrobić już teraz?

Nawet bez zmian w przepisach przedsiębiorcy mogą ograniczyć ryzyko związane z pracą podczas upałów. Coraz większego znaczenia nabiera odpowiednie planowanie tras, organizacja czasu pracy oraz przygotowanie kierowców do wielogodzinnej jazdy.

Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

• planowanie załadunków we wczesnych godzinach porannych,
• monitorowanie prognoz temperatur oraz ostrzeżeń IMGW,
• wybór parkingów wyposażonych w zaplecze sanitarne i miejsca zacienione,
• kontrolę sprawności klimatyzacji i układu chłodzenia pojazdu,
• zapewnienie kierowcom odpowiedniej ilości wody i możliwości regeneracji.

Podobne działania zmniejszają ryzyko przegrzania organizmu oraz ograniczają prawdopodobieństwo błędów wynikających ze zmęczenia.

Czy przepisy rzeczywiście się zmienią?

Obecna fala upałów pokazuje, że problem dotyczy już nie pojedynczych dni, lecz całych okresów letnich. Z jednej strony rząd przygotowuje rozwiązania mające lepiej chronić pracowników przed skutkami wysokich temperatur. Z drugiej strony branża transportowa zwraca uwagę, że również przepisy regulujące organizację ruchu ciężarówek powinny uwzględniać zmieniające się warunki klimatyczne. Na razie zarówno projekt Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak i postulaty organizacji przewoźników pozostają przedmiotem dalszych prac i dyskusji. Warto jednak śledzić rozwój sytuacji, ponieważ ewentualne zmiany mogą wpłynąć zarówno na organizację pracy kierowców, jak i planowanie transportu w okresach letnich.

Początek formularza

Dół formularza

Źródła: gov.pl, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Rządowe Centrum Legislacji (RCL), Kodeks pracy (art. 210 i przepisy BHP), Transport i Logistyka Polska (TLP), IMGW-PIB, Dziennik Gazeta Prawna (opracowanie projektu zmian).