Od wdrożenia systemu ICS2 przewoźnicy wykonujący transport do Unii Europejskiej muszą przekazywać dane bezpieczeństwa jeszcze przed wjazdem towaru na teren UE. W praktyce oznacza to obowiązek składania deklaracji ENS dla wielu przewozów drogowych realizowanych spoza Unii. W ostatnich miesiącach pojawiły się też nowe funkcjonalności w aplikacji TIR-EPD, które mają ograniczyć problemy z odprawami granicznymi i widocznością zgłoszeń ENS w systemach celnych. IRU oraz ZMPD potwierdziły wprowadzenie zmian związanych z obsługą ENS i ICS2.

Spis treści

1. Czym jest ENS i system ICS2?
2. Kogo dotyczy obowiązek ENS?
3. Jak działa ENS w TIR-EPD?
4. Jakie nowe funkcjonalności pojawiły się w TIR-EPD?
5. Jakie dane są potrzebne do zgłoszenia ENS?
6. Co grozi za brak ENS lub błędne dane?
7. ENS i TIR-EPD – o czym warto pamiętać?

Czym jest ENS i system ICS2?

ENS (Entry Summary Declaration) to przywozowa deklaracja skrócona składana przed przybyciem towaru do Unii Europejskiej. Dokument trafia do systemu ICS2, czyli unijnego Import Control System 2. Celem systemu jest wcześniejsza analiza ryzyka związanego z ładunkiem jeszcze przed przekroczeniem granicy UE. Organy celne otrzymują informacje o towarze, przewoźniku, trasie i uczestnikach transportu odpowiednio wcześniej, co ma zwiększyć bezpieczeństwo obrotu towarowego. ICS2 obejmuje obecnie transport drogowy, kolejowy, morski i lotniczy. W przypadku przewozów drogowych obowiązek składania ENS został rozszerzony etapowo od 2025 roku.

Kogo dotyczy obowiązek ENS?

Obowiązek dotyczy przewoźników wykonujących przewozy towarów z państw trzecich do Unii Europejskiej. Znaczenie ma też rodzaj przewozu oraz kraj wjazdu do UE.  W wielu przypadkach przewoźnik musi posiadać numer EORI oraz zapewnić przekazanie szczegółowych danych dotyczących przesyłki jeszcze przed dojazdem do granicy. Część państw wdrażała nowe wymogi stopniowo, dlatego przewoźnicy nadal spotykają się z różnymi procedurami na poszczególnych granicach.

Najczęściej problem pojawia się przy transportach realizowanych:

• z Wielkiej Brytanii,
• z Turcji,
• z Ukrainy,
• z Bałkanów,
• z krajów Azji Centralnej,
• w operacjach TIR.

Jak działa ENS w TIR-EPD?

TIR-EPD to system predeklaracji rozwijany przez IRU dla operacji realizowanych w procedurze TIR. Umożliwia wcześniejsze przesyłanie danych do administracji celnych jeszcze przed przybyciem pojazdu do granicy.

IRU poinformowała, że aplikacja TIR-EPD obsługuje już składanie deklaracji ENS bezpośrednio do systemu ICS2. Funkcja została przygotowana z myślą o przewoźnikach wykonujących transporty do UE w procedurze TIR.

Według informacji IRU:

• ENS można obecnie składać razem z deklaracją EPD,
• system wykorzystuje specjalne jednostki ENS,
• każda deklaracja ENS przypisana jest do konkretnego zgłoszenia EPD,
• poprawki lub ponowne wysłanie deklaracji wymagają kolejnego zgłoszenia.

W praktyce oznacza to częściową integrację procesów celnych i bezpieczeństwa w jednym środowisku roboczym.

Jakie nowe funkcjonalności pojawiły się w TIR-EPD?

Na początku kwietnia 2026 roku ZMPD poinformowało o wdrożeniu dwóch nowych funkcjonalności związanych z ENS w TIR-EPD. Zmiany miały ograniczyć problemy zgłaszane przez przewoźników podczas odpraw granicznych.

Pierwsza zmiana dotyczy możliwości wydruku deklaracji ENS bezpośrednio z aplikacji. Dokument może być wykorzystywany jako potwierdzenie złożenia ENS przez ICS2 podczas kontroli lub odprawy granicznej.

Druga funkcjonalność polega na automatycznym powiązaniu deklaracji ENS z numerem karnetu TIR. Dzięki temu służby celne mogą wyszukiwać zgłoszenie ENS również po numerze karnetu, co ma ułatwiać identyfikację transportu w systemie ICS2.

Według ZMPD rozwiązania mają ograniczyć:

• opóźnienia na granicach,
• problemy z widocznością ENS,
• konieczność ponownego składania deklaracji przez agencje celne,
• ryzyko zatrzymania pojazdu do dodatkowej weryfikacji.

Jakie dane są potrzebne do zgłoszenia ENS?

Zakres danych w ICS2 jest większy niż w starszym systemie ICS1. Organy celne wymagają bardziej szczegółowych informacji dotyczących przewozu oraz samego towaru.

Najczęściej wymagane są:

• dane nadawcy i odbiorcy,
• numer EORI,
• dokładny opis towaru,
• kod towaru CN,
• masa i liczba opakowań,
• kraj pochodzenia,
• dane pojazdu i naczepy,
• planowana trasa przejazdu,
• miejsce załadunku i rozładunku.

Problemy pojawiają się szczególnie wtedy, gdy opis towaru jest zbyt ogólny albo dane przekazane przez załadowcę są niekompletne. W takim przypadku system może skierować przesyłkę do dodatkowej kontroli.

Co grozi za brak ENS lub błędne dane?

Brak prawidłowo złożonej deklaracji ENS może skutkować zatrzymaniem transportu jeszcze przed odprawą. W części przypadków przewoźnicy korzystają obecnie ze wsparcia agencji celnych lub integracji systemowych, aby ograniczyć ryzyko błędów przy zgłoszeniach.  Organy celne mają możliwość odmowy wjazdu, skierowania pojazdu do kontroli, zatrzymania towaru, żądania uzupełnienia danych, wydłużenia odprawy granicznej.

ENS i TIR-EPD – o czym warto pamiętać?

ICS2 zmienia sposób organizacji przewozów spoza UE. Coraz większe znaczenie ma wcześniejsze przygotowanie danych i ich poprawność jeszcze przed wyjazdem pojazdu w trasę.

Nowe funkcjonalności w TIR-EPD pokazują też, że administracje celne i IRU próbują uprościć obsługę ENS przy operacjach TIR. Nadal jednak pojawiają się problemy techniczne i różnice interpretacyjne między poszczególnymi krajami.

Przewoźnicy wykonujący regularne transporty do UE powinni regularnie monitorować komunikaty IRU, ZMPD oraz administracji celnych dotyczące ICS2 i ENS. Ciekawi mnie również, jak szybko poszczególne granice ujednolicą procedury związane z widocznością deklaracji w systemach celnych.

Źródła: ZMPD, IRU, Komisja Europejska Access2Markets, DSV, Freightlink, Proste Cło