Jak powinien zachować się przewoźnik, gdy jego kierowca uległ wypadkowi?

Gdy kierowca ma wypadek!

„Szefie był wypadek…” to jedno z najbardziej stresujących zdań, jakie można usłyszeć będąc przewoźnikiem. Pomijam kwestie związane z uszkodzeniem towaru itp. Tu chodzi bardziej o ludzkie życie i to, w jaki sposób przewoźnik powinien się zachować nie tylko, żeby pomóc poszkodowanej osobie, ale także nie uchybić swoim obowiązkom, jakie ciążą na nim w związku z obowiązującymi przepisami prawa.

1. Co to jest wypadek przy pracy?
2. Kiedy kierowca pracuje?
3. Rodzaje wypadków
4. Jaki to w takim razie wypadek śmiertelny?
5. Jaki to jest wypadek ciężki?
6. Wypadek zbiorowy i lekki
7. Obowiązki przewoźnika
8. Przede wszystkim pomoc
9. Zabezpieczenie miejsca wypadku
10. Zawiadomienie prokuratury i PIP
11. Powołanie zespołu powypadkowego

 

1. Co to jest wypadek przy pracy?

Zacznijmy od tego czym w ogóle jest wypadek przy pracy. Definiuje to art.3 ust.1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych:

„Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy”

Co to tak właściwie oznacza? Żeby wypadek został uznany za wypadek przy pracy muszą być spełnione jednocześnie aż 4 warunki wymienione w definicji, czyli:

• musi to być zdarzenie nagłe, raptowne,
• jego przyczyna musi pochodzić z zewnątrz,
• wynikiem zdarzenia jest śmierć lub uszkodzenie ciała, uraz
• zdarzenie musi być powiązane z pracą.

2. Kiedy kierowca pracuje?

Jakie to będzie powiązanie? Najprościej to będą wszystkie te czynności, które są wykonywane w czasie pracy kierowcy. A o tym mówi z kolei ustawa o czasie pracy kierowców, a konkretnie art. 6. Zalicza on do nich:

• prowadzenie pojazdu,
• załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem,
• nadzór oraz pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym,
• czynności spedycyjne,
• obsługę codzienną pojazdów i przyczep,
• inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub
• zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu i rzeczy,
• niezbędne formalności administracyjne,
• utrzymanie pojazdu w czystości.

Dodatkowo ustęp 2 i 3 cytowanego artykułu mówią:

2. 2. Czasem pracy kierowcy jest również czas poza przyjętym rozkładem czasu pracy, w którym kierowca pozostaje na stanowisku pracy kierowcy w gotowości do wykonywania pracy, w szczególności podczas oczekiwania na załadunek lub rozładunek, których przewidywany czas trwania nie jest znany kierowcy przed wyjazdem albo przed rozpoczęciem danego okresu.
   3. Do czasu pracy kierowcy wlicza się przerwę w pracy trwającą 15 minut, którą pracodawca jest obowiązany wprowadzić, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej 6 godzin.

3. Rodzaje wypadków

Kolejna ważna rzecz to ustalenie z jakimi rodzajami wypadków, jako przewoźnik, będziesz miał do czynienia. Dlaczego to ważne? Ponieważ w przypadku wypadków: śmiertelnego, ciężkiego i zbiorowego będziesz musiał powiadomić prokuraturę i organy Państwowej Inspekcji Pracy.

4. Jaki to w takim razie wypadek śmiertelny?

Taki w wyniku którego doszło do śmierci poszkodowanego lub w wyniku którego doszło do takiego uszkodzenia ciała, że poszkodowany zmarł w ciągu 6 miesięcy od daty zaistnienia tego wypadku. Tu zapewne myślisz o zawale. Czy to wypadek przy pracy? Może być, ale nie zawsze. Jeżeli był to zawał wywołany przyczynami zewnętrznymi przykładowo: bardzo dużym wysiłkiem fizycznym, np. dźwignięciem ciężkiego ładunku lub silnym stresem, np. w wyniku napaści to może on zostać zakwalifikowany jako wypadek przy pracy. Jeżeli natomiast jest to kwestia przebiegu choroby i zawał nie został wywołany czynnikami zewnętrznymi, wtedy nie będzie on wypadkiem przy pracy. Czyli jeśli kierowca prowadząc ciężarówkę dostanie zawału nie musi być to wypadek przy pracy. Każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie.

5. Jaki to jest wypadek ciężki?

Taki „w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała.” (art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych). Może się zatem okazać, że obcięcie palca będzie wypadkiem ciężkim, ale otwarte złamanie nogi już nie, ponieważ po zagojeniu się ran i złamań kierowca nadal będzie w pełni zdolny do pracy, nie będzie istotnie oszpecony lub nie zakończy się to zniekształceniem ciała.

6. Wypadek zbiorowy i lekki

Wypadek zbiorowy definiowany jest niezwykle prosto: to wypadek w wyniku którego ucierpiały przynajmniej 2 osoby, czyli np. podwójna załoga.

Wypadek lekki to taki, który powoduje uszkodzenie ciała, ale nie spełnia warunków świadczących o tym, że to wypadek ciężki.

7. Obowiązki przewoźnika

W zasadzie nie ma przepisów, które konkretnie odnosiłyby się do przewoźnika, ustawa odnosi się ogólnie do pracodawcy i nie rozgranicza branży, w jakiej ten pracodawca działa. Dlatego czasem trudno jest zachować się według wytycznych zawartych w przepisach prawa.

Schemat w przypadku wypadku jest taki:

• najpierw udzielić niezbędnej pomocy poszkodowanemu
• następnie zabezpieczyć miejsce wypadku
• dalej zawiadomić PIP i prokuraturę
• i wreszcie powołać zespół powypadkowy, który zbada okoliczności i przyczyny wypadku.

Teraz zapewne zadajesz sobie pytanie – jak zabezpieczyć miejsce wypadku na autostradzie, gdy jesteś 1000 km od niego? Nie ma takiej możliwości, szczególnie, że służby będą dążyły do możliwie szybkiego przywrócenia ruchu. I jak zespół powypadkowy ma zbadać przyczyny i okoliczności wypadku, jak dowody zostaną usunięte? Ale o tym za chwilę.

8. Przede wszystkim pomoc

Generalnie zawsze najpierw należy udzielić pomocy poszkodowanemu. Jeśli jest taka potrzeba wezwać ratownicze służby medyczne lub przetransportować poszkodowanego do najbliższego punktu medycznego.

9. Zabezpieczenie miejsca wypadku

I teraz pora na wisienkę. W zakładzie pracy zabezpieczenie miejsca wypadku nie jest zazwyczaj problemem. Chodzi o pozostawienie śladów, które pozwolą na odtworzenie przyczyn i jego przebiegu. Czasem konieczne jest usuniecie niektórych przedmiotów np., jeśli poszkodowany jest przygnieciony fragmentem maszyny, nikt nie pozostawi go w takim stanie, to raczej oczywiste. W przypadku kierowcy, który przebywa najczęściej poza zakładem pracy takie zabezpieczenie jest często niemożliwe. Działanie służb polega przecież na jak najszybszym umożliwieniu użytkowania dróg. Pojawia się także kwestia dotarcia do miejsca wypadku, które może znajdować się nawet kilka tysięcy km od siedziby przewoźnika. Mimo to należy wezwać policję, straż pożarną, które udokumentują i usuną skutki wypadku.

10. Zawiadomienie prokuratury i PIP

Uwaga! Jeśli pominiesz obowiązek zawiadomienia PIP i prokuratury (w odniesieniu do wypadku śmiertelnego, ciężkiego i zbiorowego) w odpowiednim terminie może to skutkować tym, że zostanie nałożona na Ciebie grzywna w wysokości do 180 stawek dziennych lub nawet kara ograniczenia wolności. Dodatkowo zgodnie z art. 283 par. 2 pkt. 6 kodeksu pracy jeżeli pracodawca „wbrew obowiązkowi nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy, nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę, nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób” może zostać ukarany grzywną w wysokości od 1 tys. do 30 tys. zł.

Pamiętaj również o tym, że nawet jeśli prokuratura i PIP już zostały powiadomione np. przez policję, która jest na miejscu wypadku, Ty jako pracodawca mimo wszystko musisz dokonać zawiadomienia tych organów. Powinno się to odbyć pisemnie (e-mail lub tradycyjna poczta), ale najpierw najlepiej jest zadzwonić na numer inspektora pracy, który dyżuruje w sprawach wypadków w danym okręgu PIP.

11. Powołanie zespołu powypadkowego

To w jaki sposób powinno wyglądać Twoje postępowanie odnośnie ustalenia jak doszło do wypadku przy pracy określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz ich dokumentowania. Przede wszystkim musisz powołać zespół powypadkowy. Kto powinien się tam znaleźć? Pracownik służby BHP, jeśli nie ma takiego może być to pracodawca lub inny pracownik, który poza swoimi codziennymi obowiązkami wykonuje także te z zakresu BHP. W jego skład może wejść także osoba z zewnątrz, która zajmuje się BHP.

Zespół powypadkowy ma ustalić okoliczności i przyczyny wypadku, żeby to zrobić powinien niezwłocznie:

• dokonać oględzin miejsca wypadku
• sporządzić szkic lub wykonać fotografię miejsca wypadku
• wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego w wypadku, jeśli stan jego zdrowia na to pozwala
• zebrać informacje od ewentualnych świadków zdarzenia
• zasięgnąć opinii lekarza i ewentualnie innych specjalistów w celu oceny skutków wypadku
• zebrać inne dowody, dotyczące wypadku
• dokonać prawnej kwalifikacji wypadku (ustalić, czy dane zdarzenie było wypadkiem przy pracy, czy nie)
• określić środki profilaktyczne i wnioski na przyszłość, w celu zapobieżenia podobnym zdarzeniom w przyszłość

Kiedy zespół wykona już te czynności musi sporządzić protokół powypadkowy, który stwierdza jednoznacznie, czy wypadek, jaki miał miejsce, jest wypadkiem przy pracy, czy nie.

Uwaga! W transporcie zespół powypadkowy rzadko kiedy może być na miejscu zdarzenia zanim zajmą się nim odpowiednie służby, dlatego może korzystać z materiałów, jakimi dysponują np. policja, jak chociażby zdjęcia.

Protokół powypadkowy powinien znaleźć swoje odzwierciedlenie w rejestrze wypadków przy pracy, który jako pracodawca musisz prowadzić. Taki rejestr powinien zawierać imię i nazwisko poszkodowanego, datę sporządzenia protokołu powypadkowego, informacje czy wypadek został uznany za wypadek przy pracy i datę przekazania dokumentów do Zakładu Ubezpieczeń.

Nie zapominaj, że poszkodowanemu kierowcy przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia powypadkowego i wynosi on 100% podstawy wymiaru.

Źródła:

„Co robić, gdy przydarzy Ci się wypadek w pracy Twojego kierowcy?”; Mariusz Skurzyński, Transport Manager nr 3 czerwiec-lipiec; str. 100-104;

http://bresland.pl/wypadek-w-pracy-kierowcy-jakie-dzialania-podjac/

http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20021991673/U/D20021673Lj.pdf

http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20040920879/U/D20040879Lj.pdf

https://kadry.infor.pl/kodeks-pracy/bhp/684180,Wypadek-przy-pracy-art-234.html

https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-procedury-zwiazane-z-wypadkiem-przy-pracy

https://kadrywpraktyce.pl/wypadek-przy-pracy-co-powinien-zrobic-pracodawca/

http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19740240141/U/D19740141Lj.pdf